Rauwe, ceremoniële of gewone cacao: het verhaal

Bij ons is cacao iets bijzonders. Iets voor een kring en een moment dat je bewust plant. Maar in Guatemala staat het ’s ochtends gewoon op tafel. Dat vind ik een mooi punt om mee te beginnen, het zegt meteen iets over hoe jong onze omgang met cacao eigenlijk is. Hieronder vertel ik kort wat het verschil is tussen al die soorten, wat cacao betekent in de landen waar het vandaan komt, en welke ik zelf gebruik bij Pippi Pirate.

---

Eerst even: cacao is geen chocola

---

Rauw, ceremonieel, gewoon: wat is het verschil?

Het verschil zit vooral in de bewerking.

• Gewone cacao wordt stevig gebrand, rond de 120 tot 150 graden. Dat is niet stiekem of slordig: het haalt de smaak naar boven en doodt bacteriën.
• Rauwe cacao zou niet verhit worden. De gefermenteerde bonen gaan direct de molen in.
• Ceremoniële cacao is meestal ook minimaal bewerkt, en wordt verkocht met een verhaal erbij: over herkomst, over traditie, over intentie.

En nu iets wat je weinig leest: de term ‘ceremoniële cacao’ is niet beschermd. Iedereen mag het zo noemen. Er is geen keurmerk en geen controle. Dus kijk goed waar het vandaan komt en wie het verkoopt, niet naar het woord op de verpakking.

---

Wat cacao betekent waar het vandaan komt

Cacao is niet iets wat wij hebben bedacht. Het wordt in Midden- en Zuid-Amerika al duizenden jaren gedronken, en de plant heet niet voor niets Theobroma cacao: ‘voedsel van de goden’.

Bij de Maya’s en later de Azteken was cacao kostbaar. Zo kostbaar dat de bonen als betaalmiddel werden gebruikt. Het werd gedronken bij geboortes, bij huwelijksafspraken en bij begrafenissen. Archeologen vinden cacaoresten terug in grafvondsten.

Het werd niet zoet gemaakt zoals wij dat doen, maar puur gedronken, vaak met chili of maïs erbij, en geschuimd door het van hoog uit de ene kan in de andere te gieten. Dat schuim was het mooiste deel.

En tegelijk was het gewoon eten. In grote delen van Guatemala en Mexico is cacao geen ceremonie maar een ochtendritueel zoals koffie hier. Warm, bitter, elke dag, meestal samen.

Ik vind dat juist een mooi stuk van het verhaal. Niet dat het zeldzaam en heilig is, maar dat het allebei kan zijn: iets voor een bijzonder moment én iets voor een dinsdagochtend.

---

Wat het doet

In de traditie waar mijn cacao vandaan komt, zeggen ze dat cacao het hart opent.

Ik heb geen beter woord gevonden voor wat ik in een kring zie gebeuren. Een groep vrouwen, telefoons weg, allemaal twee handen om een warme beker. Iets wordt zachter. We zeggen dingen die we anders niet zeggen. Er wordt gelachen en soms wordt er gehuild.

Of dat nu door de cacao komt, door de kring, of door het simpele feit dat er een middag is waarin niemand iets van je wil, dat weet ik niet. Ik weet wél dat het gebeurt. Elke keer weer.

De cacao is het ankerpunt. Het ding waar je je aan vasthoudt terwijl er ruimte ontstaat.

---

Welke cacao ik gebruik

Ik werk met de Alta Verapaz van Pure Kakaw: 100% cacao uit Guatemala, uit een biologisch voedselbos waar de zeldzame criollo-variëteit opnieuw wordt gekweekt uit zaad. Volle, zachte smaak, warm en een beetje nootachtig.

Deze cacao wordt op traditionele wijze bereid, op een kleicomal. Dus geroosterd, zoals ze het daar al generaties doen. Het wordt niet als ‘rauw’ verkocht en dat vind ik prettig. Het klopt gewoon met wat het is.

En ja, het is duur. Ruim €12 voor 125 gram. Ik betaal dat omdat de smaak beter is en omdat ik weet waar het vandaan komt.

---

Veelgestelde vragen over cacao

Is ceremoniële cacao hetzelfde als warme chocolademelk?

Nee. Chocolademelk is vooral melk en suiker met een beetje cacaopoeder. Ceremoniële cacao is de hele boon, gemalen tot een blok, met alle cacaoboter er nog in. Je maakt het aan met water of een beetje plantaardige melk. Het is voller, bitterder en veel minder zoet.

Word ik er high van?

Nee. Cacao is geen roesmiddel en er zit niets psychedelisch in. Wat vrouwen bij mij in de kring het vaakst benoemen is dat ze zich warm en wat wakkerder voelen. Verder is het vooral een kop met twee handen eromheen, en dat blijkt genoeg.

Moet ik cacao drinken tijdens een sessie?

Nee, echt niet. Er staat altijd thee klaar en niemand kijkt raar op als je die pakt. Je hoeft er ook niets van te vinden. De kring gaat om jou, niet om de beker.

Kan ik cacao drinken als ik zwanger ben of medicijnen gebruik?

Cacao bevat van nature theobromine en een klein beetje cafeïne. Gebruik je medicijnen, ben je zwanger, of twijfel je om een andere reden: overleg het even met mij. Laat het me weten als je liever thee wilt, dan zet ik dat gewoon voor je klaar.

Verkopen jullie de cacao ook?

Nee, ik verkoop geen cacao. Ik bestel hem zelf bij Pure Kakaw en drink hem in het atelier. Wil je hem thuis proberen, dan bestel je hem daar rechtstreeks.

---

Zelf een keer proeven?

Bij bijna elke sessie in het atelier begin ik met een kop cacao. Je hoeft er niets van te vinden en je hoeft het ook niet te drinken. Er staat altijd thee klaar. Maar als je nieuwsgierig bent: kom een keer langs. Duizenden jaren lang was cacao iets wat je samen dronk.